Belgän

Se Vükiped: sikloped libik
Jump to navigation Jump to search
Koninkrijk België
Royaume de Belgique
Königreich Belgien
Flag of Belgium.svg
Stän Belgäna
Great coat of arms of Belgium.svg
Sköt Belgäna
Netahüm: La Brabançonne, De Brabançonne
Europe location BEL.png
Pük calöfik Nedänapük, Fransänapük, Deutänapük
Cifazif Np. Brussel,
Fp. Bruxelles
Reigasit regän dailik
Rel romakatulans 52,9%, protästans 2,1%
Sürfat
– % vat
30 528 km²
6,2%
Lödanef (täxet 2022)
Lödanef (census 2011[1])
– Densit:
11 584 008
11 000 638
379,6/km²
Völäd (EUR) Euro
(bü 2002: fran Belgänik)
Timatopäd Central European Time[*], UTC+01:00[*], UTC+02:00[*], Central European Summer Time[*], Europe/Brussels[*]
Zäladel netik tobul 4id
Vüresod | Kot ISO | Tel. .be[*], .eu[*] | BEL | +32

Belgän ü calöfiko: Regän Belgäna (Nedänapüko: Koninkrijk België, Fransänapüko: Royaume de Belgique) binon län in Vesüda⸗Yurop, kel topon len Nolüdamel ä miedon Nedäni, Deutäni, Luxämburgäni e Fransäni. Sürfat Belgäna mö kvadamilmets 30 528, läni belödons mens plu 11,5-balion ün yel: 2022.[2] Lödanef binädon bevü votikans me Flanänans (55,09 %), Valänans (31,50 %), Litaliyänans (1,95 %), Larabänans (1,85 %), Fransänans (1,10 %), Nedänans (0,97%), Deutänans (0,92 %) e Portugalänans (0,60 %). Lödanadensit binon mö mens 379,6 a kvadamilmet. Belgän labon pükis calöfik kil: Nedänapüki (za 60 % lödanefa), Fransänapüki (za 40 %) e Deutänapüki (za 0,7 %, in dil lofüdik läna).

Belgän binon tat fedik labü sit ze komplitik. Reigasit pestabon su „fedim telpovöf” sonemik. Balflano dabinon tat balatik, de kel jüds donikum semo sekidöns in portät tripas, pänsionas, malädisuras, gitäda, dinas foginik e r., votaflano Belgän binädon fagotaleikiko me fedaläns („ziläks”) kil: Ziläk Flanänik, Ziläk Valänik e ziläk Cifazifa: ,Brussel’, e me komotanefs kil: komotanef Nedänapükik, komotanef Fransänapükik e komotanef Deutänapükik. Fedaläns bejäfons me dins stüki lönik teföls, a.s. komots, topädiguver, fotiguver, züamöp, feil, veig, nämet, lödam, vob e büsid. Komotanefs bejäfons me dins kulivik e pösodik, spot, dugäl, nolav, sanakäl e pük. Fedaläns e komotanefs alik labons daili lönik e reiganefi lönik. Ziläk e komotanef Flanänik labons daili kobädik, ab pöpadepütabs se ,Brussel’ no gitätons ad vögodön dö dins ziläki teföls. Dubo, Belgän labon dailis mäl (jenüfo: vel) e reiganefis mäl.

Diläds guverik Belgäna[redakönredakön fonäti]

Reigasit pestabon su „fedim telpovöf” sonemik. Balflano dabinon tat balatik, de kel jüds donikum semo sekidöns in portät tripas, pänsionas, malädisuras, gitäda, dinas foginik e r., votaflano Belgän binädon fagotaleikiko me fedaläns („ziläks”) kil: Ziläk Flanänik, Ziläk Valänik e ziläk Cifazifa: ,Brussel’, e me komotanefs kil: komotanef Nedänapükik, komotanef Fransänapükik e komotanef Deutänapükik. Cifazif fedik Belgäna ä cifazif Flanäna e komotanefa Fransänapükik binon ,Brussel’, cifazif Valäna binon ,Namur’, cifazif komotanefa Deutänapükik binon ,Eupen

Provins Belgäna.

Provins Belgäna binons nivod guverik vü komots e fedaläns. Belgän binädon me provins deg e provin alik labon guveranefi e kobükami provinadepütabas oka. Ziläks Flanänik e Valänik labons provinis a lul. Fedalän kilik, sevabo Ziläk Cifazifa: ,Brussel’, ni duton lü provin, ni binälon in provins.


Ziläks e provins Belgäna (nunäds dätü 2022 yanul 1id)
Ziläk Provin Lödanef Surfät
(km²)
Densit
(mens
a km²)
Sköt Nem Cifazif Sköt Nem Cifazif
Vlaanderen wapen.svg Flanän
Vlaanderen
Brussel Wapen van de provincie Antwerpen.svg Antwerpen
Antwerpen
Antwerpen 1.886.609 2.867 658,04
Vlaams Brabant wapen.svg Brabän Flanänik
Vlaams-Brabant
Leuven 1.173.440 2.106 557,19
Limburg B wapen.svg Limburgän
Limburg
Hasselt 885.951 2.422 365,79
Wapen van Oost-Vlaanderen.svg Lofüda⸗Flanän
Oost-Vlaanderen
Gent 1.543.865 2.982 517,72
Wapen van West-Vlaanderen.svg Vesüda⸗Flanän
West-Vlaanderen
Brugge 1.209.011 3.144 384,54
Armoiries de la Wallonie.svg Valän
Wallonie
Namur Wapen van Waals-Brabant.svg Brabän Valänik
Brabant Wallon
Wavre 409.782 1.091 375,60
Wapen van Henegouwen (provincie).svg Hainaut
Hainaut
Mons 1.351.127 3.786 356,87
Wapen van Luik (provincie).svg Liège
Liège, Lüttich
Liège 1.110.989 3.862 287,67
Wapen van Luxemburg (België).svg Luxämburgän
Luxembourg
Arlon 291.143 4.505 64,63
Wapen van Namen (provincie).svg Namur
Namur
Namur 499.454 3.600 138,74
Blason de Bruxelles-Capitale.svg Ziläk Cifazifa: ,Brussel’
Brussels Hoofdstedelijk Gewest
Région de Bruxelles-Capitale
Brussel   1.222.637 161 7527,63

Reig e bolit[redakönredakön fonäti]

Reg: ,Filip’.

Belgän binon pöpamonäk sonemik. At sinifon, das reg pla län reigön pöpi, klu titul oma no binon „reg Belgäna”, ab „reg Belgänanas”. Reto, reg Belgäna pledom rouli bis fomedik e no nämädom. Sis yel: 2013 Belgän pareigon fa reg: ,Filip’.

Bumot daila Belgänik.

Belgän labon dailis mäl, valodo labü limans 537:

  • Dail fedik Belgäna (cäms tel: donadail labü depütabs 150 e senät labü depütabs 60)
  • Dail Flanänik (depütabs 124, pro Ziläk Flanänik e komotanef Flanänik)
  • Dail Valänik (depütabs 75)
  • Dail cifazifa: ,Brussel’ (depütabs 89: Fransänapükans 72 e Nedänapükans 17)
  • Dail komotanefa Fransänapükik (depütabs 94: limans 75 daila Valänik e 19 se limans Fransänapükik 72 Daila Ziläka Cifazifa: ,Brussel’)
  • Dail komotanefa Deutänapükik (depütabs 25)

Fovo, Belgän labon reiganefis mäl:

  • Reiganef fedik (ministerans 15 e tatasekretans 5)
  • Reiganef Flanänik (ministerans 9)
  • Reiganef Valänik (ministerans 8)
  • Reiganef cifazifa: ,Brussel’ (ministerans 5 e tatasekretans 3)
  • Reiganef komotanefa Fransänapükik (ministerans 7)
  • Reiganef komotanefa Deutänapükik (ministerans 4)

Belgän binin davälareigän dailik. Dabinon möd paletas, dadilöl bai pük: dabinons palets pro Nedänapükans, Fransänapükans e Deutänapükans. Palets veütikün pepladulöls in dails fedik binons sököls:

Palets bolitik veütikün in Belgän[3]
Brefod Nem lölik Depütabs in
donacän senät
N-VA Fed Nula⸗Flanänik
Nieuw-Vlaamse Alliantie
24 9
Ecolo-Groen Köologimans pefediköl pro noganükam dunotas rigädik – Grünik
Écologistes Confédérés pour l'Organisation de Luttes Originales – Groen
21 9
PS Palet Sogädimik
Parti Socialiste
19 7
Vlaams Belang Demäd Flanänik
Vlaams Belang
18 7
MR Muf Votastidimik
Mouvement Réformateur
14 7
CD&V Kritademokratimik e Flanänik
Christen-Democratisch en Vlaams
12 5
Open Vld Liberimans e demokratans Flanänik nüniäliks
Open Vlaamse Liberalen en Democraten
12 5
PVDA/PTB Vobapalet Belgäna
Partij van de Arbeid / Parti du Travail de Belgique
12 5
Vooruit Föfio
Vooruit
9 4
Les Engagés Jäfikölans
Les Engagés
5 2
DéFI Demokratan fedimik nesekidik
Démocrate Fédéraliste Indépendant
2

Noets[redakönredakön fonäti]

  1. STATBEL: Pöpanumäd lätikün se 2011.
  2. STATBEL: Binod lödanefa.
  3. Ün yel: 2022