Nikola Tesla
Se Vükiped: sikloped libik
Hiel Nikola Tesla (Särbänapüko: Никола Тесла; 1856 yulul 10 - 1943 yanul 7) äbinom datuvan, füsüdan ä cinädan. Pämotom in Smiljan, in Kroasän; äbinom Särban ä reigäb Lampöräna Lösteränik e poso ävedom tatätan Lamerikänik.[1] El Tesla sevädom ledino sekü keblünots staböfik oka jäfüde: lektin e magnetim finü tumyel 19id e primü tumyel 20id. Datuvots e vobod teorik ela Tesla äfomons stabi lektinasitas me flum cenöl (FC), keninükamü motor-FC; me ons, el Tesla äyufom ad primön levoluti dustodik telid. Lautans, kels äsevoms omi e poso äbepenoms lifajenädi omik, elecedoms omi „mani, kel ädatikom tumyeli 20id“[2] äsi „saludani lektina nulädik“.[3]
Posä äblofom mögi kosäda nen drats (radion) ed ävikodom pö „Krig Flumas“, ägetom stimi as lektinacinädan gretikün Lamerikäna.[4] Dil gretik voboda omik äfomon stabi lektinacinäda atimik, e datuvots mödik oma älabons veüti vemo gretiki. Ün tim at, in Lamerikän, fam ela Tesla äbinon so gretik äs ut datuvana votik alseimik in kuliv pöpedik,[5] ab sekü pösodöf boso bisarik oma e lesags anikna pätuüköls omiks tefü mögs volfama nolavik e kaenavika, el Tesla fino pävutom e pälelogom as „nolavan lienetik“.[6][7] Ibä neai idemon jenöfiko fineni okik, el Tesla ädeadom pöfik bäldotü lifayels 86.
Nem stabäda ela SI ad mafön densiti fluma magnetik (suvo sevädik as fel magnetik, B): el tesla, pävälon stimü om (dü el Conférence Générale des Poids et Mesures in Paris ün 1960).
Näi vobod okik dö lektinamagnetim e kaenalav, kredoy, das el Tesla äkeblünom stabes mekavamenava, radara e nünömava, äsi volfame glöpava, kerafüsüda[8] e füsüda teorik. Ün 1943, Cödöp Löpikün Lamerikäna äcedon omi datuvani radiona.[9] Ans duinodas omik pegebons, in mod padöbatöl, ad stütön pölanolavis difik, teorodis tefü YFNs e koultimi nulädik.
El Tesla pastimon in Särbän ed in Kroasän, äsi in Tsyegän (Tsyegoslovakän ägevon ome köni löpikün Leona Vietik) e no calöfiko in lomän nulik oma: Lamerikän.
[redakön] Literat e Noets
- ↑ Sam lecedas ela Tesla tefü tatät e licin okiks binon saitot sököl, se bal penedas omik: „Pleidob so vemo tefü licin Särbänik oba, äsä tefü lomän Kroasänik oba.“ Telegrafot hiela Tesla hiele Vladko Maček.
- ↑ Tiäd buka dö lifajenäd omik päpenöl fa hiel Robert Lomas.
- ↑ Seifer, "Wizard: The Life and Times of Nikola Tesla," naböfodönuam buka.
- ↑ Kongred Baläla Särbänik | Yels 150 hiela Nikola Tesla.
- ↑ Valone, Thomas. Harnessing the Wheelwork of Nature: Tesla's Science of Energy.
- ↑ Childress, David Hatcher (red.). 2000. The Tesla Papers: Nikola Tesla on Free Energy and Wireless Transmission of Power. Adventures Unlimited Press.
- ↑ Lomas, Robert. The essay, Spark of genius. Indepedent Magazine, 1999 gustul 21.
- ↑ Cheney, Margaret. 1979. Tesla: Man out of time.
- ↑ U.S. Supreme Court, "Marconi Wireless Telegraph co. of America v. United States". 320 U.S. 1 Nos. 369, 373. Pädöbaton ün 1943 prilul 9-12. Slud pägevon tü 1943 yunul 21.
