Arthur Seyss-Inquart

Se Vükiped: sikloped libik
Arthur Seyss-Inquart
Arthur Seyss-Inquart (cropped).jpg
Moted: Arthur Seyß-Inquart
22 yulul 1892
Stonařov[*]
Deadam: 16 tobul 1946
Nürnberg, Nuremberg Court Prison[*]
Deadamakod: hanging[*]
Lifatopam: Regän Nedäna[*], Sudetenland[*]
Cal(s): hibolitan[*], hilavogan[*], gitavan[*], lautan[*]
Tatät(s): Austria-Hungary[*], Lösterän, Nazi Germany[*]
Dispenäd:
Arthur Seyss-Inquart signature.svg
El ‘Seyss-Inquart’ in ‘Den Haag’, 1940.
Dü cödäds di ‘Nüŕnberg’.

Hiel ‘Dr. Arthur Seyss-Inquart’ (pämotöl tü 1892, yulula d. 22id tö ‘Stannern’; ädeadöl tü 1946, tobula d. 16id tö ‘Nürnberg’) äbinom gitavan ä bolitan netasogädimik Lösteränik.

Lifajenäd[redakönredakön fonäti]

Pämotom as ‘Arthur Zajtich’ in zifil: ‘Stannern’ (nutimo: ‘Stonařov’) in dil sulüdavesüdik provina: Moravän < in Lösterän⸗Macarän. Ün 1907 pals omik äceinons famülanemi tsyegik oka ad ‘Seyss-Inquart’, ed äfealotädons lü ‘Wien’, kö el ‘Arthur’ östudom gitavi. Dü degyels telid e kilid ävobom as lavogan.

Ün 1931 älüyumom lü Vobanefapalet Deutänik Netasogädimik (NSDAP) in Lösterän. Karier bolitik oma äprimon ün 1934, ven ävedom kevoban reiganefa fedaregänalebürala: ‘Dr. Engelbert Dollfuß’, ed ün 1937 ävedom tatakonsälan in reiganefa ela ‘Kurt von Schuschnigg’. Sekü müt e täds ela ‘Hitler’ päcälom ad ministeran dinädas nilänik tü d. 16id febula yela: 1938, äd otyeliko, tü d. 12id mäzula, ad fedaregänalebüral Lösteräna. As fedaregänalebüral el ‘Seyss-Inquart’ äpledom rouli veütik tefü el ‘Anschlusz’ („lenyüm”) Lösteräna lü Deutän, dubä ämögükom trupes Deutänik nütataki nen tadun militik alseimik.

Sekü lenyüm Lösteräna lü Deutän reiganef Lösteränik päsädabinükon, sodas el ‘Seyss-Inquart’ äperom cali oka. Plao ävedom ministeran in reiganef ela ‘Hitler’ e pos nütatak Deutäna ini Polän in setul yela: 1939 < ävedom vileguveran Poläna pekoupöl. Tü del 18id mayula yela: 1940 < el ‘Seyss-Inquart’ päcälom ad reigänakomitetan pro ziläks pekoupöl Nedäna.

El ‘Seyss-Inquart’ älabom repüti bolitana tämik. Äsevädom as netasogädiman süadik ä täläktik; no äbinom löliman, ab guvan; no äbinom mäpüdavödan, ab zilan kludöfik, kela fied ele ‘Führer’ äpluon tefü vätäls omik.[1] Primo ästeifülom as reigänakomitetan ad süadükön Nedänanis dö netasogädim ön mod gudöfik. Pos febulastraik ün 1941 mesüls oma ye ädüfikons äd änenspälikons. Finiko el ‘Seyss-Inquart’ älabom kompeni vemo veütiki pö modugam yudanas plu tummilas lü leseatöp: ‘Westerbork’ < ed usao lü zänädaleseatöps in Zänoda⸗ e Lofüda⸗Yurop.

Finü Volakrig telid el ‘Seyss-Inquart’ päcälom ma tästum ela ‘Hitler’ as ministeran dinädas foginänik Deutäna, ab no äkanom labölön dunodi at lünüpo: pos dels anik päfanäbükom.

Pos cödäds di ‘Nürnberg’ ädöbikom demü miduns bevünetik tels: krigamiduns e miduns ta menät, e päcödetom ad deadapön. Tü del 16id tobula yela pälägom.

Noet[redakönredakön fonäti]

  1. Enne Koops: Arthur Seyss-Inquart (1892-1946). Historiek.net, 2020, novul, d. 24id.